Czy słusznie … ?

Andrzej Duda i Paweł Kukiz w ostatniej kampanii prezydenckiej domagali się zwiększenia rangi referendum. Czy słusznie? Jednocześnie zarzucali rządzącemu obozowi oraz ustępującemu prezydentowi Komorowskiemu niechęć do referendalnych inicjatyw obywateli. Czy słusznie?

Milicja

SONY DSC

Na razie oba pytania pozostawię bez odpowiedzi i zacznę od milicji. Być może narzuca nam się obraz niebieskiego samochodu nysa z napisem „Milicja” albo na myśl przychodzi postać dzielnego porucznika Borewicza z serialu „07 zgłoś się”. Aby te skojarzenia zatrzeć, odwołam się do dwóch innych filmów. Zacznę od „Ostatniego Mohikanina”, przenoszącego nas na kontynent północnoamerykański połowy XVIII w. Tłem historii są autentyczne wydarzenia, to znaczy wojna francusko-angielska prowadzona w amerykańskich koloniach. Drugim filmem, o którym chcę wspomnieć, to „Patriota” w reżyserii Mela Gibsona. Opowieść skupia się na nieco późniejszych wydarzeniach, bo oparta jest na historii wojny o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Główny bohater filmu, grany przez samego Mela Gibsona, jest weteranem wojny francusko-angielskiej, o której napisałem wcześniej. Weteran, z początku niechętny konfliktowi, ostatecznie staje do walki przeciw Londynowi o wolność kolonistów.

Patriota

Miało być o milicji. Otóż w obu filmach jednym ze zbiorowych bohaterów jest milicja, którą można określić jako tworzony oddolnie związek zbrojny kolonistów. Jej zadaniem było bronić rodzin, domów, zagród, pól, zwierząt gospodarczych, a także osobistej wolności kolonistów przed bandytami, Francuzami i nieco później wojskami króla Anglii. Użyłem czasu przeszłego, ale milicja (właściwie różne milicje) istnieje (istnieją) w USA do dzisiaj. Nie mam na myśli Gwardii Narodowej, kontrolowanej de facto przez rządy stanowe oraz federalny. Prawdziwe milicje funkcjonują poza jurysdykcją rządową i tworzone są z inicjatywy obywateli podobnie jak stowarzyszenia, czy fundacje. Gwarantuje to druga poprawka do konstytucji, mówiąca o tym, że formacje milicyjne są niezbędne do obrony wolności, państwa oraz prawa do posiadania broni. W domyśle mają także chronić obywateli przed nadmiernym centralizmem władzy państwowej.

Zabierzmy im broń i panujmy nad nimi

Przejdę na nasze podwórko, ale cofnę się jeszcze bardziej w czasie. W XV w. sejmiki ziemskie zakazały chłopom i mieszczanom noszenia broni w miejscach publicznych. Polska szlachta zaczęła więc od wybicia zębów innym stanom w swoich staraniach o zyskanie dominującej pozycji. Później poszło z górki. Kolejne akty prawne coraz bardziej upośledzały chłopów i mieszczan ekonomicznie, społecznie i politycznie.

Następny skok w czasie i przestrzeni. Ziemia Obiecana około XI w. p. n. e. Filistyńczycy zniewolili i eksploatowali naród izraelski. Ułatwiło im to specyficzne prawo: „A w całej ziemi izraelskiej nie można było znaleźć kowala, gdyż Filistyńczycy uważali, że Hebrajczycy mogliby sobie sporządzić miecze lub oszczepy. Więc cały Izrael chodził do Filistyńczyków, jeśli chcieli sobie naostrzyć swój lemiesz czy motykę, czy siekierę, czy oścień. Gdyż naprawa wyszczerbionych ostrzy lemieszów, i motyk, trójzębnych wideł, i siekier i nasadzanie ościeni na drągi u nich tylko było możliwe. Toteż czasu wojny nie było ani miecza, ani oszczepu w ręku całego zastępu, który był z Saulem i Jonatanem. Tylko Saul i Jonatan, jego syn, mieli je.” 1 Sam. 13:19-22.

Milicja + prawo do posiadania broni + referendum = SZWAJCARIA

Wracam do czasów nam współczesnych oraz Europy, a dokładnie zapraszam do Szwajcarii. Mamy tutaj milicję, prawo do posiadania broni i referenda. Szwajcarska armia być może nie jest ściśle milicją, ale nosi jej cechy. Na każdym mężczyźnie ciąży obowiązek obronności w trakcie wojny, a także wymagana jest od niego zdolność do mobilizacji w ciągu kilkudziesięciu godzin. Co roku w Szwajcarii jest szkolonych około 23 tys. osób w wieku od 18 do 34 lat. Szkolenie trwa od 18 do 21 tygodni. Szwajcarzy po jego zakończeniu mają prawo trzymać w domu broń automatyczną typu wojskowego.

Szwajcaria

Nieudany zamach

W lutym 2011 r. helwecka lewica chciała odebrać to prawo. Koncept charakterystyczny dla lewicy, która zawsze zakładała, że państwo jest mądrzejsze i bardziej odpowiedzialne od obywateli i władza ma za zadanie chronić ludzi przed samymi sobą. Z inicjatywy lewicy przeprowadzono referendum w sprawie odebrania prawa rezerwistom do zatrzymania w domu broni po zakończeniu czasu służby. Naród wolnych ludzi nie zgodził się. Helweci nie pozwolili się rozbroić.

Referenda w Szwajcarii

O aspektach prawnych instytucji referendum w Szwajcarii nie będę się rozpisywać. Wspomnę tylko, że wiele aktów normatywnych, które w innych krajach uchwalają parlamenty, w Szwajcarii muszą być ustanowione przez ogół obywateli w drodze referendum. Obywatelskie inicjatywy przeprowadzenia referendum nie są torpedowane przez rząd i parlament federacji. W niektórych kantonach wiece decydują o wyborze władz wymiaru sprawiedliwości.

Na zakończenie

Wyobraźmy sobie, że jesteśmy obywatelami, cieszącymi się prawem do posiadania broni po to, aby chronić rodzinę, wspólnotę i kraj przed zagrożeniami wewnętrznymi i zewnętrznymi, a także osobistą wolność przed hegemonią władzy państwowej. Wyobraźmy sobie, że dzięki instytucji referendum piszemy i uchwalamy ustawy. Jednocześnie wspólnie wybieramy sędziów, którzy rozstrzygają spory między nami. Czy te wszystkie prawa nie rozwijałyby w nas poczucia odpowiedzialności za rodzinę, wspólnotę, gminę i kraj, a także obywatelskiej dojrzałości?

Odpowiadam twierdząco. Odpowiadam także twierdząco na pytania postawione na początku niniejszego wpisu. Tak, Andrzej Duda i Paweł Kukiz w ostatniej kampanii prezydenckiej słusznie domagali się zwiększenia rangi referendum. Tak, słusznie zarzucali rządzącemu obozowi oraz ustępującemu prezydentowi Komorowskiemu niechęć do referendalnych inicjatyw obywateli. Na koniec zredaguję kolejne pytanie, ale nie udzielę odpowiedzi. Załóżmy, że jesienią władzę obejmie PiS. Czy to ugrupowanie będzie w stanie zrezygnować z centralistycznej wizji państwa i osłabić partiokrację poprzez realne formy demokracji bezpośredniej?

 

Zdjęcia pobrano z:

http://www.czerwonesamochody.com/details.php?image_id=24504&sessionid=2u8rsnukdhkc416obu6nia1910

http://co-obejrzec.pl/pl/movie/2024/Patriota-2000

http://podroze.onet.pl/aktualnosci/szwajcaria-konkurs-na-nowy-hymn-w-2014-roku/lmlpt